Thẩm định giá máy móc thiết bị: phương pháp, hồ sơ và quy trình

Thẩm định giá máy móc thiết bị là việc xác định giá trị bằng tiền của các tài sản là động sản như máy móc công nghiệp, dây chuyền sản xuất, phương tiện vận tải, thiết bị y tế, thiết bị điện tại một địa điểm, thời điểm và cho một mục đích cụ thể. Hoạt động này do doanh nghiệp thẩm định giá đủ điều kiện thực hiện theo Luật Giá số 16/2023/QH15 và Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam. Trang này trình bày phạm vi tài sản, phương pháp, hồ sơ, quy trình và yếu tố chi phí; dịch vụ do SIVC thực hiện. Khái niệm chung được trình bày tại bài thẩm định giá là gì.

1. Khái niệm và phạm vi tài sản

1.1. Khái niệm thẩm định giá động sản

Động sản là tài sản không phải bất động sản, có thể di dời mà không làm thay đổi công năng. Thẩm định giá động sản tập trung vào nhận diện chính xác tài sản qua nhãn hiệu, model, số khung, số máy, năm sản xuất, sau đó đánh giá tình trạng kỹ thuật và mức độ phù hợp với thị trường tại thời điểm thẩm định giá.

Khác với bất động sản, giá trị máy móc thiết bị chịu tác động mạnh của tiến bộ công nghệ, tần suất sử dụng, chế độ bảo trì và khả năng cung ứng phụ tùng. Do đó, kết quả phản ánh không chỉ tuổi đời mà cả tình trạng vận hành thực tế và vị thế của tài sản trên thị trường.

1.2. Phạm vi tài sản thường gặp

Thẩm định giá dây chuyền sản xuất đòi hỏi đánh giá cả từng thiết bị cấu thành lẫn giá trị của tổng thể đồng bộ, bởi một dây chuyền đang vận hành thường có giá trị khác với tổng giá trị các thiết bị bán rời.

2. Căn cứ pháp lý áp dụng

Thẩm định giá máy móc thiết bị chịu sự điều chỉnh của Luật Giá số 16/2023/QH15, Nghị định 78/2024/NĐ-CP và hệ thống Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam. Thông tư 30/2024/TT-BTC quy định quy tắc đạo đức nghề nghiệp, phạm vi công việc, cơ sở giá trị và hồ sơ thẩm định giá, áp dụng cho mọi loại tài sản.

3. Mục đích thẩm định giá máy móc thiết bị

Mục đích thẩm định giá quyết định cơ sở giá trị được áp dụng, thường là giá trị thị trường; trong trường hợp bán nhanh hoặc xử lý nợ có thể áp dụng giá trị thanh lý. Các mục đích phổ biến gồm:

• Vay vốn, thế chấp: máy móc, phương tiện vận tải là tài sản bảo đảm phổ biến của doanh nghiệp sản xuất, vận tải; xem trang thẩm định giá vay vốn ngân hàng.
• Góp vốn bằng máy móc, dây chuyền: xác định giá trị tài sản góp vốn vào doanh nghiệp; xem trang thẩm định giá tài sản góp vốn.
• Mua bán, thanh lý: tham chiếu khi chuyển nhượng hoặc thanh lý tài sản không còn nhu cầu sử dụng.
• Nhập khẩu máy móc đã qua sử dụng: thẩm định giá máy móc nhập khẩu giúp xác định giá trị phù hợp của thiết bị khi các bên hoặc cơ quan liên quan có yêu cầu.
• Bảo hiểm: xác định giá trị làm cơ sở tham gia bảo hiểm tài sản.
• Báo cáo tài chính, tái cấu trúc: đánh giá lại tài sản cố định hoặc phục vụ xác định giá trị doanh nghiệp; xem trang thẩm định giá doanh nghiệp.
• Đấu giá, xử lý nợ, thi hành án: xác định giá khởi điểm hoặc giá trị tài sản bảo đảm cần xử lý.

Danh mục đầy đủ có tại chuyên mục thẩm định giá theo mục đích.

Cùng một thiết bị có thể cho kết quả khác nhau khi mục đích thay đổi. Chẳng hạn, giá trị phục vụ bảo hiểm thường gắn với chi phí thay thế, trong khi giá trị phục vụ thanh lý phản ánh điều kiện bán trong thời gian giới hạn. Vì vậy, Quý khách cần nêu rõ mục đích và tổ chức tiếp nhận chứng thư ngay khi gửi yêu cầu.

4. Phương pháp thẩm định giá máy móc thiết bị

Thông tư 32/2024/TT-BTC quy định ba cách tiếp cận: từ thị trường, từ chi phí và từ thu nhập. Với máy móc thiết bị, hai phương pháp được sử dụng phổ biến là phương pháp so sánh và phương pháp chi phí; phương pháp thu nhập được cân nhắc khi tài sản tạo ra dòng tiền có thể tách biệt.

4.1. Phương pháp so sánh

Phương pháp so sánh ước tính giá trị dựa trên giá giao dịch hoặc giá chào bán của tài sản cùng loại, cùng hoặc tương đương về nhãn hiệu, model, năm sản xuất và tình trạng. Giá của tài sản so sánh được điều chỉnh theo khác biệt về thông số kỹ thuật, chất lượng còn lại, điều kiện giao hàng và thời điểm giao dịch.

Phương pháp này phù hợp với ô tô, xe tải, thiết bị xây dựng và các loại máy móc phổ thông có thị trường thứ cấp sôi động. Nguồn thông tin được thu thập và kiểm chứng theo Thông tư 31/2024/TT-BTC.

4.2. Phương pháp chi phí

Phương pháp chi phí xác định giá trị bằng chi phí tái tạo, tức chi phí tạo ra tài sản giống hệt, hoặc chi phí thay thế, tức chi phí mua tài sản mới có công năng tương đương, sau đó trừ đi hao mòn lũy kế. Chi phí có thể bao gồm giá mua, vận chuyển, lắp đặt, chạy thử khi phù hợp với cơ sở giá trị.

Phương pháp này phù hợp với dây chuyền chuyên dụng, thiết bị đặt hàng riêng hoặc tài sản ít giao dịch trên thị trường thứ cấp. Đây là phương pháp thường được áp dụng cho thẩm định giá thiết bị y tế thế hệ mới và hệ thống thiết bị công nghiệp đồng bộ.

4.3. Các loại hao mòn

Hao mòn hữu hình thường được ước tính dựa trên tuổi đời hiệu quả, số giờ vận hành và kết quả khảo sát. Hao mòn chức năng và kinh tế đòi hỏi phân tích thị trường và ngành, đặc biệt quan trọng với dây chuyền đã vận hành nhiều năm.

4.4. Phương pháp thu nhập

Phương pháp thu nhập quy đổi dòng thu nhập ròng mà tài sản tạo ra về giá trị hiện tại. Phương pháp này được cân nhắc với phương tiện vận tải cho thuê, thiết bị khai thác theo hợp đồng hoặc dây chuyền có dòng tiền tách biệt, và thường dùng để kiểm tra chéo kết quả của các phương pháp khác.

4.5. Lựa chọn và đối chiếu phương pháp

Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào mức độ sẵn có của thông tin thị trường, tính chuyên dụng của tài sản và mục đích thẩm định giá. Khi áp dụng từ hai phương pháp trở lên, thẩm định viên phân tích nguyên nhân chênh lệch giữa các kết quả, đánh giá độ tin cậy của từng nguồn dữ liệu và lập luận để đưa ra kết luận cuối cùng. Đối với máy móc nhập khẩu đã qua sử dụng, thông tin giá chào bán ở thị trường nước ngoài cần được quy đổi và điều chỉnh các chi phí vận chuyển, thuế, phí liên quan để phản ánh đúng mặt bằng giá tại Việt Nam.

5. Khảo sát hiện trạng và hồ sơ cần chuẩn bị

5.1. Khảo sát hiện trạng

Khảo sát hiện trạng là bước then chốt trong thẩm định giá máy móc thiết bị. Thẩm định viên của SIVC đối chiếu nhãn mác, số seri với hồ sơ, quan sát tình trạng bên ngoài, ghi nhận tình trạng vận hành, tìm hiểu chế độ bảo trì và phỏng vấn nhân sự kỹ thuật phụ trách. Với phương tiện vận tải, việc kiểm tra số khung, số máy và đồng hồ hành trình là cần thiết để nhận diện tài sản.

Quý khách nên bố trí người am hiểu kỹ thuật cùng tham gia khảo sát, chuẩn bị điều kiện tiếp cận tài sản và cho phép vận hành thử khi an toàn. Thông tin thu thập tại hiện trường được ghi nhận bằng biên bản và hình ảnh, lưu trong hồ sơ thẩm định giá theo Thông tư 30/2024/TT-BTC.

5.2. Hồ sơ cần chuẩn bị

Danh mục hồ sơ chi tiết theo từng tình huống được trình bày tại bài hồ sơ thẩm định giá cần những gì. Với danh mục nhiều tài sản, Quý khách nên lập bảng kê gồm tên, model, số seri, năm sản xuất, nguyên giá và vị trí đặt máy để rút ngắn thời gian khảo sát.

6. Quy trình thẩm định giá máy móc thiết bị

1. Tiếp nhận yêu cầu: xác định tài sản, mục đích, cơ sở giá trị và thời điểm thẩm định giá.
2. Báo phí và ký hợp đồng: SIVC phát hành thư báo phí dựa trên danh mục, số lượng và địa điểm tài sản.
3. Khảo sát hiện trạng: đối chiếu hồ sơ với thực tế, đánh giá tình trạng kỹ thuật.
4. Thu thập thông tin thị trường: giá giao dịch, giá chào bán, báo giá thiết bị mới từ nhà sản xuất, nhà phân phối.
5. Phân tích và xác định giá trị: áp dụng phương pháp phù hợp, ước tính hao mòn, đối chiếu kết quả.
6. Phát hành chứng thư: chứng thư và báo cáo do SIVC phát hành, bàn giao cho người yêu cầu.

Trường hợp máy móc gắn liền với nhà xưởng, thẩm định giá có thể kết hợp với nghiệp vụ tại trang thẩm định giá bất động sản để bảo đảm thống nhất thời điểm và cơ sở giá trị.

7. Thời gian và yếu tố chi phí tham khảo

Thời gian thực hiện phụ thuộc vào số lượng tài sản, mức độ phân tán địa điểm, tính chuyên dụng và mức độ đầy đủ của hồ sơ kỹ thuật. Một phương tiện vận tải có hồ sơ đầy đủ thường được xử lý nhanh hơn nhiều so với một nhà máy có hàng trăm thiết bị. Thời hạn cụ thể được thống nhất trong hợp đồng với SIVC.

Với danh mục gồm nhiều tài sản phân bổ tại nhiều nhà máy, việc chuẩn bị trước bảng kê chuẩn hóa và bố trí đầu mối kỹ thuật tại từng địa điểm giúp giảm đáng kể thời gian khảo sát, đồng thời hạn chế sai sót khi đối chiếu số lượng.

Các nội dung trên mang tính tham khảo. Phí chính thức được xác định trong thư báo phí/hợp đồng do SIVC phát hành. Quý khách có thể tham khảo cách ước tính tại trang bảng phí thẩm định giá.

8. Vai trò của SIVC và cách thức kết nối

Website là cổng tư vấn thông tin và kết nối khách hàng, là đối tác giới thiệu khách hàng của Công ty Cổ phần Thông tin và Thẩm định giá Miền Nam (SIVC). Website không phải doanh nghiệp thẩm định giá; việc ký hợp đồng, khảo sát, xác định giá trị và phát hành chứng thư do đội ngũ thẩm định viên của SIVC thực hiện. Động sản, bao gồm máy móc thiết bị, phương tiện vận tải và dây chuyền, là một trong các lĩnh vực hoạt động của SIVC.

Kết quả thẩm định giá được xác định độc lập, khách quan theo Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam, không phụ thuộc vào kỳ vọng của bất kỳ bên nào. Thông tin hợp tác được trình bày tại trang đối tác SIVC. Với phần mềm, bản quyền công nghệ hoặc bí quyết kỹ thuật đi kèm thiết bị, tham khảo trang thẩm định giá tài sản vô hình.

Để bắt đầu, Quý khách lập bảng kê tài sản, chuẩn bị bản sao hóa đơn hoặc tờ khai hải quan, xác định mục đích sử dụng chứng thư và tổ chức tiếp nhận, sau đó gửi thông tin qua trang gửi yêu cầu báo phí. SIVC sẽ liên hệ xác nhận phạm vi công việc, phát hành thư báo phí và hẹn lịch khảo sát.